Actueel

Koeien in de wei?
Eeuwenlang bijna een vanzelfsprekendheid, we wisten gewoon niet beter.
Elk voorjaar zagen we ze in het weiland verschijnen, met de staarten in de lucht,
hollend en dartelend van feestvreugde.
Niet alleen de koeien maar ook de boer en boerin waren er blij mee,
eindelijk kon de stal, meestal achter de keukendeur gelegen, weer schoongemaakt worden.
Met de eerste warme dagen in het voorjaar was het er broeierig warm een ideaal medium voor stank,
vliegen en ander ongedierte.
En waren de koeien uitgedold dan begon al snel het rangorde gevecht.
Wie was er eigenlijk ook al weer de baas of eigenlijk de bazin.
Meestal een van de oudste koeien maar die kon weleens het voorjaar niet gehaald hebben
en soms was er ook wel weer eens een jongere koe die de leiding wel weer eens wilde overnemen.
Was het prachtig weer dan zag je ze genietend liggen herkauwen
want daar zijn ze uren op een dag mee bezig. Het symbool van rust en tevredenheid.
Per dag wordt er 4 maal 2 uur gegraasd, al lopende wordt er dan enigszins gehaast gegeten
en na elke periode wordt er geherkauwd.
Al dat vlug naar binnen geslikte gras wordt dan op een rustig en veilig moment alsnog fijn gekauwd.
Er wordt weinig echt geslapen, enkele periodes van 5 minuten per dag, niet meer.
Maar kwam de herfst of tussendoor weer wat daar ook op lijkt,
met storm en regen dan stonden ze meestal op rijtje langs de rand van het weiland,
allemaal met hun achterwerk in dezelfde richting waar al dat natuurgeweld vandaan kwam.
Ze ondergingen dan lijdzaam het ongemak maar waren in de late herfst
maar al te blij als de boer ze mee naar binnen nam.
Ze werden dan wel aangebonden, maar het goudgele stro, het geurige hooi,
de zorgzame boer en boerin en vaak spelende kinderen
op de warme stal zorgden voor een overvloed aan sfeer en gezelligheid.
Een geheel nieuw staltype zag in de jaren 70 van de vorige eeuw het licht.
Door de ontwikkeling van deze ligboxenstal, zouden de koeien ook in de
zomer binnen gemolken worden en ze werden niet meer aangebonden en konden dus vrij rondlopen.
Omdat de koeien ook in de zomer twee maal per dag in de stal beschikbaar
zouden moeten zijn om gemolken te worden,
kon er per dag beslist worden of de koeien na het melken binnen
zouden moeten blijven of naar buiten konden gaan.
Het was slechts een kwestie van zet de boer de buitendeur naar het weiland wel of niet open.
Bij slecht weer binnen, en anders naar buiten en
was het overdag veel te heet voor die grote zwarte lijven
dan bleven ze overdag binnen en `nachts naar buiten.
Eigenlijk een ideale ontwikkeling voor boer en koe.
Al snel ging elke boer overstag voor deze nieuwe huisvesting en
is deze ligboxenstal niet meer weg te denken uit de polder.
De apparatuur en de omstandigheden om de koeien te melken zijn er optimaal.
Een man alleen kan er in een 2 uur zo maar een kleine honderd koeien melken.
Praktisch, hygiënisch en veilig en de koeien staan ook nog eens op ooghoogte,
de boer zou het bukken nog gaan verleren.
De ontwikkeling van de ligboxenstal heeft een grote invloed gehad
op het aantal uren weidegang van de koe. Bijna altijd blijven ze `nachts binnen.
Het is te lastig om de koeien na het avondmelken nog de polder in te sturen en ze de volgende ochtend
al weer vroeg te moeten ophalen.
Geen burger die dit ooit gemerkt heeft.
De laatste grote ontwikkeling in de melkveehouderij is toch wel de melkrobot.
Ruim 10 jaar geleden nog in de kinderschoenen maar langzamerhand toch een serieuze opvolger geworden
van het traditionele melken waar de boer altijd bij aanwezig moet zijn,
hoe geautomatiseerd ook alles is.
De boer moet altijd twee maal per dag,
zeven dagen in de week en alle dagen van het jaar op de melktijden aanwezig zijn.
De robot is in staat om helemaal alleen de koeien te melken.
Niet dat het zo eenvoudig gaat zoals het wel eens wordt gesuggereerd.
Kosten ongeveer 200.000 euro. Maar daar melkt hii als het moet 24 uur per dag voor.
Hij doet dat niet zo handig en snel als de boer.
Een voor een worden de koeien gemolken en in een traag tempo.
Ongeveer 6 koeien per een uur.
Voor hetzelfde geld koopt de boer een moderne melkstal waar hij 60 koeien per uur kan melken,
maar dan moet de boer er wel weer altijd zelf bij zijn.
Het blijft uiteindelijk toch maar een robot en de koe blijft een soms onvoorspelbaar levend dier.
Er kan altijd iets mis gaan en de boer moet dan wel beschikbaar zijn voor het alarm.
Omdat die robot zo duur is moet deze vaak 24 uur aan het wek blijven,
dus ook de boer moet al die tijd alert blijven voor eventueel alarm en om te kunnen ingrijpen.
Niet alleen de boer maar ook de koe moet altijd beschikbaar blijven.
De hele koppel koeien wacht eigenlijk de hele dag en nacht tot
een van hen aan de beurt is om gemolken te worden.
Normaal is dat twee keer per dag maar omdat de robot en koe toch 24 uur beschikbaar is
worden ze vaak wel 3 keer gemolken,
want een keer extra melken is al gauw goed voor 1000 liter extra melk per koe.
Het ligt voor de hand om te denken dat als de koe gemolken is
dat ze dan wel naar buiten kan gaan om in het weiland te kunnen genieten
van vers gras en een warm zonnetje.
Ze hoeft uiteindelijk pas 8 uur later weer beschikbaar te zijn voor haar volgende melkbeurt.
Maar dat werkt niet. De koe is een kudde dier dus samen uit samen thuis. Zo simpel is het.
De enige manier om de koeien toch nog weidegang te geven
is de robot overdag een aantal uren stil te zetten.
Maar dan moet de robot wel overcapaciteit hebben
en daar zijn ze wel wat erg duur voor of de melk te goedkoop.
Wat zijn de mogelijkheden om de koeien toch weer in het weiland te krijgen.
Er zijn nog heel veel boeren die geen robot aanschaffen, voor hen is het niet een groot probleem.
De robotboeren moeten zorgen voor overcapaciteit, maar dat kost behoorlijk wat geld.
De grote melkfabrieken spelen onder druk van de publieke opinie in op deze ontwikkeling.
Zij maken reclame voor melkproducten en suggereren door middel filmbeelden dat de koeien
nog steeds in een zonnige groene wei lopen te genieten van hun bestaan.
Ook zou de kaas, boter en andere melkproducten gezonder zijn van koeien die buiten lopen.
Wij zijn enorm afhankelijk van de export van onze melkproducten en willen dat graag zo houden.
Zij willen niet varen als de tomaten die in Duitsland te boek stond als Wasserbombe.
Campina en nog enkele andere melkfabrieken hebben nu besloten om een halve cent per liter
meer te betalen voor de melk van de boeren die hun koeien weidegang geven.
Voorwaarde is minstens 100 dagen met 5 a 6 uur weidegang per dag.
De Werkgroep Behoud Lopikerwaard ( WBL ) gaat woensdag 23 november een avond verzorgen
met een deskundige spreker in Lopik/Cabauw.
Locatie: Hooiberg bij Fam. J. kromwijk lopikerweg West 88 te Cabauw
Spreker: Ir Rene' van den Oord ,senior adviseur strategie en bedrijfsontwikkeling veehouderij,
werkzaam bij LTO noordadvies en tevens adviseur van de stichting Weidegang
Aanvang: 19.30 uur
Kosten: 3 Euro voor koffie en cake. Donateurs WBL gratis
Aanmelden: wblweb@gmail.com
Iedereen is welkom.